Forex piyasası nedir?
Forex, 'foreign exchange' ifadesinin kısaltmasıdır ve para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı tezgah üstü (OTC) bir piyasadır. EUR/USD paritesinde işlem açan bir yatırımcı, avro alıp dolar satmış olur; yani her işlem aynı anda bir alış ve bir satış içerir.
Piyasada tek bir fiyat veya tek bir borsa yoktur. Likidite sağlayıcılar, bankalar ve brokerlar kendi fiyatlarını verir; bu fiyatlar arasındaki küçük farklar, işlem maliyetlerinin temelini oluşturur.
Piyasa ne zaman açık?
Forex piyasası Pazartesi sabahı Avustralya seansının açılışıyla başlar ve Cuma akşamı New York seansının kapanışıyla sona erer. Bu aralıkta Sidney, Tokyo, Londra ve New York seansları sırayla devreye girer; böylece hafta içi 24 saat işlem yapılabilir.
Türkiye saatiyle en hareketli dönem, Londra ve New York seanslarının kesiştiği öğleden sonra ile akşam üstü saatleridir. Bu saatlerde likidite yükselir, spread daralır ve fiyat hareketleri hızlanır.
Kaldıraç ve teminat mantığı
Forex hesaplarının çoğu kaldıraçlı çalışır: küçük bir teminatla, teminatın katı büyüklüğünde pozisyon açılır. Örneğin 1:100 kaldıraçla 1.000 USD teminat, 100.000 USD'lik bir pozisyon için yeterlidir.
Kaldıraç kârı da zararı da aynı oranda büyütür. Türkiye'de SPK lisanslı kurumlarda kaldıraç üst sınırı 1:10 iken, yurt dışı lisanslı brokerlarda çok daha yüksek oranlar sunulabilir; kaldıraç konusunu işlem yapmadan önce ayrıntılı biçimde incelemek ilk adım olmalıdır.
Kimler işlem yapıyor?
Piyasanın ana oyuncuları merkez bankaları, ticari bankalar, fonlar, büyük şirketler ve kurumsal yatırımcılardır. Bu kuruluşlar döviz ihtiyacını karşılamak, riskten korunmak veya spekülasyon yapmak amacıyla piyasada yer alır.
Bireysel yatırımcılar ise genellikle bir broker aracılığıyla MetaTrader gibi platformlar üzerinden işlem yapar. Hacmin büyük bölümü kurumsal oyunculara ait olsa da bireysel katılımcılar da piyasaya önemli ölçüde likidite sağlar.
Temel kavramlar
Forex ile ilgili terimler ilk bakışta yoğun görünebilir; ancak birkaç temel kavram, fiyatlamanın büyük kısmını açıklar. Aşağıdaki listede en sık karşılaşacağınız terimleri kısa tanımlarıyla bulabilirsiniz.
Bu terimleri işlem yapmaya başlamadan önce oturtmak, platformdaki ekranları ve hesap ekstrelerini okumayı belirgin biçimde kolaylaştırır.
- Parite: iki para biriminin birbirine oranı, örneğin EUR/USD
- Pip: fiyatın en küçük değişim birimi, çoğu paritede dördüncü ondalık hane
- Spread: alış ve satış fiyatı arasındaki fark
- Lot: standart işlem büyüklüğü, 1 lot yaklaşık 100.000 birim
- Marjin: pozisyon açmak için bloke edilen teminat
- Kaldıraç: teminatın kaç katı pozisyon açılabileceğini gösteren oran
Başlamadan önce bilmeniz gerekenler
Yeni başlayanların ilk adımı, gerçek para riski olmadan platformu ve işlem akışını öğrenmek için demo hesap kullanmak olmalıdır. İlk işlemleri küçük tutmak ve acele etmemek, öğrenme sürecini daha sağlıklı hale getirir.
Risk yönetimi kurallarını öğrenmeden kaldıraçlı işlem yapmak, sermayenin tamamını kaybetme riski taşır. Yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz parayla işlem yapın ve risk yönetimi ilkelerini işlem planınızın merkezine koyun.