CMB'nin görevi
Sermaye Piyasası Kurulu (CMB/SPK), Türkiye'de sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kamu otoritesidir. Kaldıraçlı forex işlemleri, CMB'nin düzenleme ve denetim alanına girer.
Türkiye'de müşterilere forex hizmeti sunan aracı kurumların CMB lisansına (Yetkili Kuruluş) sahip olması gerekir.
1:10 kaldıraç sınırı ve teminat
CMB lisanslı yetkili aracı kurumlarda, bireysel müşterilere sunulan kaldıraç oranı azami 1:10 ile sınırlıdır. Bu, uluslararası brokerların sunduğu 1:100 ve üzeri kaldıraçlardan belirgin biçimde düşüktür.
Ayrıca açılış teminatı 50.000 TL'nin altında olan müşteriler için kaldıraç, genellikle bunun yarısına (en fazla 1:5) düşer. Kaldıraç sınırı, bireysel yatırımcıyı aşırı riskten korumayı amaçlar; bu kural yalnızca CMB lisanslı Türk aracı kurumlarını bağlar, uluslararası brokerlara uygulanmaz.
Yatırımcı koruması (CMB lisanslı kurumlarda)
Türkiye'de CMB lisanslı aracı kurumlarda teminatlar İstanbul Takas ve Saklama Bankası (Takasbank) nezdinde tutulur.
Yetkili kurumlar, genel yatırımcı kategorisindeki müşterilerin yatırdığı teminatın ötesinde kaybı talep edemez; yani negatif bakiye koruması, CMB lisanslı kurumlar için yasal bir yükümlülüktür. Bu koruma, offshore/uluslararası brokerlar için otomatik olarak geçerli değildir.
Türkiye'de lisanslı kurumlarda canlı hesap açmadan önce genellikle TSPB sertifikalı bir demo hesap üzerinde işlem yapılması ve risk bildirim formunun imzalanması istenir.
Uluslararası brokerların konumu
Türkiye'de yerleşik kişilere hizmet veren birçok uluslararası forex brokerı CMB lisansına sahip değildir. Bu brokerlar genellikle Kıbrıs (CySEC), Seyşeller, Avustralya (ASIC) gibi yargı bölgelerindeki tüzel yapılar üzerinden hizmet verir.
Bu, brokerın CMB düzenlemesine tabi olmadığı ve Türkiye'deki bir yatırımcı tazmin mekanizmasına dahil olmadığı anlamına gelir. Uluslararası bir brokerla sözleşme yaparken hangi tüzel yapıyla işlem yaptığınızı net bilmelisiniz.
Yatırımcı koruması nereye göre değişir?
Yatırımcı koruması, brokerın size hizmet veren tüzel yapısının bulunduğu yargı bölgesine göre değişir. Negatif bakiye koruması, yatırımcı tazmin fonu ve ayrıştırılmış müşteri hesapları gibi korumalar her yargı bölgesinde aynı değildir.
Bir brokerın hangi tüzel yapı üzerinden hizmet verdiğini ve hangi korumaları sunduğunu hesap açmadan önce netleştirin.
Lisans doğrulama
Herhangi bir brokerla çalışmadan önce iddia edilen lisansı ilgili denetleyici kurumun resmi kayıtlarında doğrulayın.
Türkiye'de faaliyet iddiası için CMB'nin yetkili kuruluşlar listesine; Kıbrıs lisansı iddiası için CySEC kayıtlarına; Birleşik Krallık lisansı iddiası için FCA kayıtlarına bakabilirsiniz.
Resmi kaynaklar
Sermaye Piyasası Kurulu: spk.gov.tr
BDDK (bankacılık düzenlemeleri için): bddk.org.tr